نشریه طیف برق، شماره ۴۹

نشریه طیف برق، شماره ۴۹

سرمقاله:

پرواز با این پروانه­ ها؛ چگونه؟

این روزها مهمترین خبر حوزه ICT ایران صدور پروانه های جدید اینترنتی است. بگذارید در شروع،بدون مقدمه بروم سراغ نشست اخیر گروه علمی تحلیلی طیف که با حضور تعدادی از متقاضایان پروانه های FCP برگزار شد -و گزارش آنرا هم علاوه بر ارسال به سازمان تنظیم مقررات، در این شماره هم به چاپ رسانده ایم-. در این نشست برخی انتقادات نسبت به اصول پروانه های FCP اظهار شد از جمله:

تعداد زیاد پروانه های FCP منجر به شکست بازار و ورشکستگی شرکتها می شود.

بیست میلیارد تومان برای پروانه FCP زیاد است و اینترنت را هم گران می­کند.

اصلاً توسعه شبکه فیبرنوری برای بیش از ده شرکت توجیه اقتصادی دارد؟

اگر به ما فرکانس LTEثابت داده نشود، محکوم به شکستیم.

حدود یک سال قبل که مطالعات کارشناسی برای اصلاح سیاستهای کلی صدور پروانه های اینترنتی کشور را به عنوان مشاور در سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، آغاز کردیم دو مسیر برای انجام پروژه وجود داشت؛ مسیر اول کوتاه و سرراست بود و مسیر دوم طولانی و پر از چالش های ریز و درشت؛ مسیر اول از اصلاح برخی مفاد پروانه های PAP و PSTN می گذشت و مسیر دوم همه پروانه های حوزه اینترنت و ارتباطات ثابت را با بیش از ۱۰۰۰ شرکت در بر می گرفت. ما بر خلاف اغلب پروژه­ ها، مسیر طولانی­­ تر را برگزیدیم تا در ازای سختی بیشتر به هدف بزرگتری برسیم. به خاطر دارم شهریور ماه سال قبل درست زمانی که پیش نویس اولیه اصول پروانه های FCP و ServCo برای گرفتن نظرات ذی نفعان توسط سازمان منتشر شد در عین استقبال برخی شرکتها، با سونامی اعتراض بسیاری از شرکتهای فعال عمدتاً کوچکتر مواجه شدیم که این نحوه بازتعریف پروانه ها را مساوی با نابودی خود می دانستند. اگر نبود همراهی و استقامت سازمان و کمیسیون تنظیم مقررات بر چارچوب اصلی سیاستهای مصوب، فشار اعتراض­ ها امکان داشت مسیر را عوض کند و درِ صدور پروانه های جدید را بر همان پاشنه ده سال قبل بچرخاند. اما این ایستادگی در نهایت به هدف مطلوب می رسد!؟

تغییرات قابل توجه در نیاز مشترکین ورشد نمایی مصرف پهنای باند در کشور، رشد انواع کاربردها و نرم افزارهای اجتماعی و تعاملی بر بستر ارتباطات باندوسیع، توسعه کاربری باندوسیع همراه و افزایش سهم بازار شرکت مخابرات ایران در سالهای اخیر از بازار اینترنت، چاره ای جز شکل گیری اپراتورهای قدرتمند که بتوانند نیازهای مشترکین را پاسخ دهند و رقابتی جدی را در بازار ایجاد کنند باقی نمی­گذارد. تمامی تلاش های یک سال اخیر در تدوین اصول پروانه ­های جدید با این هدف بوده است که فضای کسب و کار را برای ده سال آینده متفاوت از ده سال گذشته تعریف و ترسیم کند. دوران صدور پروانه برای ISP و ISDP با پهنای باند ماهیانه  ۱۰Mbps و حتی ۱ STM1 سپری شده است. در ده سال آینده اپراتورهایی که صرفاً به دنبال ایجاد پورت ADSL بر بستر شبکه مخابرات باشند چشم انداز مبهمی دارند. دوران صدور پروانه تکنولوژی محور (همچون پروانه وایمکس و LTE) هم سپری شده است.

اکنون که در مرحله ارزیابی درخواستهای اخذ پروانه FCP هستیم و از سوی دیگر سازمان مطابق مصوبه ۲۰۶ کمیسیون در حال تدوین سیاستهای صدور پروانه استفاده از فرکانس برای ارتباطات ثابت نیز هست، توجه به چند  نکته می تواند دید و نگاه کلان­تری را به سیاست های در دست اجرا بدهد؛ نگاهی که اگر حاکم شود نه تنها سطح انتظارات ذینفعان از سیاست های فعلی را بالا خواهد برد و بلکه در راهبردهای آنها نیز تغییراتی ایجاد خواهد کرد که در نهایت منجر به رشد و توسعه خودشان و انتفاع خواهد شد:

۱- در حال حاظر شرکت مخابرات ایران تنها شبکه فراگیر ارتباطی ثابت کشور را دارد. راه اندازی شبکه ای دیگر اگر چه برای پاسخ به نیازهای سالهای آینده مشترکین و نیز ایجاد رقابت با شرکت مخابرات ایران ضروری است اما بسیار مشکل و هزینه بر است. خلق یک اپراتور جدید که هیچ سابقه و تجربه ای نداشت در دولت قبل برای رساندن فیبرنوری به منازل (ایرانیان نت) هم در عمل به شکست انجامید. در پروانه های جدید FCP نه تنها بر خلاف پروانه­ های سابق اینترنتی اجازه ایجاد شبکه داده شده است بلکه حتی تعهداتی نیز برای اپراتورها در نظر گرفته است. مساله اینجاست که ایفای این تعهدات و تامین هزینه سنگین آن در ده سال آینده برای هر شرکت دارنده پروانه چگونه ممکن است؟ اگر بقا و موفقیت شرکت های FCP در آینده به ایجاد شبکه مستقل از مخابرات ایران وابسته است، هر شرکت چگونه به تنهایی می تواند این شبکه را ایجاد نماید!؟

۲- خوشبختانه یا متاسفانه باند فرکانسی ذاتاً منبعی محدود است و حتی اگر ما تنها ۴ اپراتور FCP هم می داشتیم امکان واگذاری فرکانس مناسب به همه آنها نبود. سازمان باند ۲۳۰۰ مگاهرتز را برای ایجاد شبکه بی سیم ثابت (مشهور به Fixed LTE) در نظر گرفته است و بخشی از آنرا به یک یا حداکثر دو کنسرسیوم که هر کدام حداقل متشکل از ۳ شرکت FCP باشند واگذار می کند. هر چند در اینجا محدودیت طبیعی شرکتها را وادار به همکاری نزدیک می­کند اما می توان به این مساله هم فکر کرد که چرا چنین اتحاد و تجمیعی در حوزه ارتباطات سیمی شکل نمی­ گیرد؟ آیا منطقی است که شرکتها از فرکانس که منبعی راهبردی و بسیار درآمدزاست استفاده مشترک کنند اما در توسعه شبکه سیمی که عموماً سودآوری کمتری دارد پراکنده و مجزا عمل کنند!؟

۳- در هر دو مساله ایجاد سایت فیزیکی برای شبکهFixed LTE و توسعه فیبرنوری مشکلات همکاری و مجوز شهرداری ها و هزینه های آن از مهمترین موانع است. در کنار این، در مساله توسعه کافوهای نوری شرکت مخابرات ایران نیز اگر شرکتها بخواهند در کنار کافوی مخابرات فضایی داشته باشند اساساً امکان ایجاد چندین کابینت در کنار کافوی نوری مخابرات ممکن و منطقی نیست. بنابراین در اینجا نیز بدون نوعی اتحاد و اشتراک میان شرکت ها عملاً راهی برای توسعه جدی در ده سال آینده متصور نیست.

۴- در مدل طراحی شده FCP و ServCo اساساً بنا بر این بوده است که تعدادFCP از حد مشخصی بیشتر نشود (در گفتگویی که با دکتر عباسی در این شماره داشته ایم ایشان ۶ شرکت FCP را مناسب می دانند) تجربه کشورهای موفق حتی این عدد را در حد سه تا چهار اپراتور شبکه پایین می آورد. اما در مقابل در توسعه و ارایه خدمات که با پروانه های ServCo ممکن می شود تاکید بر ورود آزاد و حداکثری است. به نظر می رسد در بازار ICT کشور نگاه متوازنی به پروانه FCP و ServCo وجود ندارد و گویا پروانه FCP به دلیل گرانتر بودن حق امتیا‌‌ز بیشتر، ارزیابی سختگیرانه تر و تعهدات توسعه شبکه ارزشمندتر تلقی می شود! به نظر می رسد با هجوم شرکت ها به اخذ پروانه FCP و بی توجهی به پتانسیل پروانه ServCo نیز در نهایت هر دو دسته متضرر شوند. از این رو برخی شرکتها که مایل به توسعه شبکه نیستند و توانمندی بازاریابی و ارایه خدمات را در خود قوی تر می بینند باید به پروانه ServCo جدی تر بیاندیشند. همیشه گران­تر بودن دلیل بر بهتر بودن نیست!

در نهایت اکنون فرصتی کم نظیر پیش آمده است تا مسیر توسعه ارتباطات ثابت کشور در ده سال آینده ریل گذاری شود، سازمان تنظیم مقررات با حسن نیت همکاری نزدیکی با ذی نفعان این بخش داشته تا بهترین مقررات را برای این فضا تدوین کند. اکنون باید دید شرکتها چقدر می توانند از این فرصت استفاده کنند. جالب آنکه بسیاری از شرکت های کوچک ISP و ISDPکه سال قبل در اعتراض به پیش نویس مقررات جدید به وزیر ارتباطات نامه نوشتند و خواستار توقف آن شدند، با درک اهمیت فرصت موجود کنسرسیومی با حضور بیش از ۲۰۰ شرکت تشکیل داده و در مرحله اول واجد شرایط دریافت پروانه FCP شده اند. آیا شرکت های بزرگتر نیز برنامه ای برای مشارکت در ساخت آینده ده ساله خود دارند؟  پروانه FCPدر نهایت کدام شرکتها را در آسمان کسب و کار ایران به پرواز در می آورد؟

پیوست اندازه
نشریه طیف برق، شماره ۴۹۵.۱ MB ۵.۱ MB

افزودن دیدگاه جدید

CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.