نشریه طیف برق، شماره ۴۳

نشریه طیف برق، شماره ۴۳

فهرست:

  • سرمقاله
  • اخبار
  • موجی که زاکربرگ ایجاد کرد
  • با این تهدیدهای بالقوه چه باید کرد؟
  • جاده پرپیچ و خم اپراتورها
  • آنچه OTTها بر سر اپراتورها آوردند
  • فناوری منتظر تصمیم ما نمی‌ماند
  • OTTها محبوب سازمان‌های اطلاعاتی
  • اهمیت تناسب سرعت تصمیم‌گیری و تحولات بازار
  • آیا این فرصت هم به تهدید تبدیل می‌شود؟
  • هنوز هم می‌توان برنده بود
  • از راهکارهای رگولاتوری تا استراتژی اپراتورها

سرمقاله:

خدمات OTT و نرم‌افزارهای پیام‌رسان، آتشی که دامن همه را گرفت.

شاید نهم ژانویه ۲۰۰۷، زمانی که مرحوم استیو جابز با آن شلوار جین و بلوز یقه اسکی مشکی رنگ معروفش، در روی سن قدم می‌زد و گوشی آیفون ۲G را معرفی می‌کرد، خوشبین‌ترین تحلیلگران هم فکر نمی‌کردند این گوشی شعله‌ای است که هر چند در روزهای اول بازار را گرم می‌کند، اما آتش آن روزی دامن همه فعالان زنجیره ارزش موبایل را می‌گیرد و قواعد بازی را به هم می‌ریزد. آن روزها و سال‌های پس از آن با دیدن استیو جابز که قدم‌زنان روی سن، یکی پس از دیگری گوشی‌های آیفون را معرفی می‌کرد، اپراتور‌های موبایل قند در دلشان آب می‌شد؛ رونمایی از هر گوشی بهانه‌ای بود برای عرضه گوشی به همراه سیم‌کارت و قراردادهای یکساله و دوساله جدید. اما این همه ماجرا نبود. آیفون و تحولی که اپل با راه‌اندازی بازار نرم‌افزارهای کاربردی (App Store) ایجاد کرد سرآغازی شد تا به سرعت بزرگان فناوری اطلاعات دست به کار شوند. گوگل سیستم‌عامل اندروید و پلی استور را راه‌اندازی کرد و مایکروسافت هم ویندوز فون را. تولیدکنندگان گوشی هم به سرعت از این تحولات استقبال کردند و برای آنکه رقابت را به اپل نبازند، تولید گوشی‌های دارای سیستم‌عامل که به گوشی هوشمند معروف شد به شدت رونق گرفت. بازار نرم‌افزارهای کاربردی جولان شکوفایی استعداد‌های خفته شد. خبر پشت خبر که فلان برنامه‌کاربردی (اپلیکیشن) در عرض چند ماه میلیون‌ها دلار نصیب سازندگان جوان خود کرده است؛ به این ترتیب هم اپراتورها، هم سازندگان گوشی و هم برنامه‌نویسان خوشحال از رونق بازار جدید خود بودند.

دامنه عرضه نرم‌افزارهای کاربردی کم‌کم به حوزه کاری اپراتورها هم رسید. اوایل اپراتورها موضوع را جدی نگرفتند؛ اما استقبال روز‌افزون کاربران موجب نگرانی اپراتورها شد. نرم‌افزارهای واتس آپ، ویچت، وایبر، کاکوتاک، لاین و ...با قابلیت‌های متنوع و نوآوری‌های بدیع، سرویس‌هایی بهتر از اپراتورها را با قیمت تقریباً مجانی روی سرویس اینترنت گوشی‌های هوشمند در اختیار کاربران می‌گذاشتند. فشار بر رگولاتورها آغاز شد و در برخی کشورها اپراتورها موفق به مسدود‌سازی خدمات مزبور شدند. داد موافقان "بی‌طرفی شبکه" درآمد. اما اپراتورها مدعی بودند که این ما هستیم که میلیاردها دلار برای راه‌اندازی و نگهداری شبکه هزینه می‌کنیم. چرا باید این فرصت را مجانی در اختیار دیگران بگذاریم؟ چه کسی جبران کاهش درآمد ما از مکالمه صوتی و ارسال پیام را می‌کند؟

در کشور ما مطابق معمول کاربران با تحولات فناورانه همگام شدند و به گوشی‌های هوشمند اقبال خوبی نشان دادند و از سوی دیگر هم هر چند از نسل سوم موبایل بی‌نصیب بودند اما با رشد خدمات ADSL و نصب شبکه‌های وای فای در بسیاری از منازل، سازمان‌ها و محیط‌های عمومی، بازار نرم‌افزارهای کاربردی متصل به شبکه به‌ویژه نرم‌افزارهای پیام‌رسان همچون واتس‌آپ و وایبر به سرعت گسترش یافتند. اپراتورها و نهادهای حاکیمتی با تأخیر زیاد متوجه تأثیرات اجتماعی، امنیتی و اقتصادی این موضوع شدند. مطابق معمول گزینه "فیلترینگ" روی میز قرار گرفت. تا بوده در مسائل فناوری‌های نوین، نهادهایی قضایی و فرهنگی منع کرده‌اند و اپراتورها فشار آورده‌اند که ممنوعیت را بردارید (مثل تماس تصویری و MMS) اما اینبار قضیه فرق می‌کند. اپراتورها هم از این ممنوعیت بد‌شان نمی‌آید و چه بسا در این راستا کمکی هم برسانند. اما آيا این راهبرد، یک بازی برد-‌برد است؟ آیا دغدغه‌های امنیتی و فرهنگی حاکمیت و منافع مادی اپراتور را تضمین می‌کند؟

گروه علمی تحلیلی طیف با توجه به اهمیت موضوع نرم‌افزارهای کاربردی و خدمات OTT از جمله نرم‌افزارهای پیام‌‌رسان-که این روزها محل مناقشه میان نهادهای مختلفی حاکمیتی شده است- شماره حاضر را با هدف بررسی ابعاد مختلف موضوع، به اين امر اختصاص داده است. وضعیت جهانی و بازار این خدمات، مواجهه اپراتورهای موبایل دنیا با نرم‌افزارهای پیام‌رسان، چالش‌های امنیتی این نرم‌افزارها، مسائل سیاستگذاری و تنظیم مقرراتی، انواع راهبرد‌های پیش روی اپراتورها از موضوعاتی است که در این ویژه‌نامه به آنها پرداخته‌ایم. اما این تنها یک طرح موضوع است تا ضرورت اقدام فوری و حساب شده رگولاتورها و اپراتورها را گوشزد کند. باید به دنبال پاسخ این سؤال مهم بود که چه باید کرد؟ همه می‌دانیم که مسدود‌سازی چاره کار نیست. جلوی نوآوری و پیشرفت فناوری را نمی‌توان گرفت و باید به دنبال راهی برای استفاده از این فرصت بود. مناقشات کم سابقه رسانه‌ای که این روزها در باب فیلترینگ نرم‌افزارهای پیام‌رسان بالا گرفته است ضرورت مواجهه خردمندانه با این موضوع را دو چندان می‌کند. در این فضا اصلی‌ترین مسأله آن است که رگولاتوری (شورا و مرکز ملی فضای مجازی و سازمان تنظیم مقررات) با اتخاذ راهبردی مشخص مسأله را مدیریت کنند و از هدایت مسأله به سمت فضای غیرتخصصی که منجر به برخوردهای حذفی می‌شود جلوگیری کنند. این مسأله در گام اول در گرو درک اهمیت موضوع است. آیا رگولاتوری ضرورتی برای تنظیم مقررات OTT احساس کرده است؟ آیا می‌توان فعالیت OTTها را همچون سایر بازیگران تحت قاعده درآورد؟ اپراتورهای ما چطور؟ چه راهبردی در قبال OTT‌ها دارند؟ آیا گمان می‌کنند با راه اندازی شبکه نسل سوم و چهارم بهتر می‌توانند با آنها رقابت کنند!؟ آیا حذف و مسدود‌سازی آنها از سوی اپراتورها گزینه مناسبی است؟ مدل‌های مشارکت و همکاری چطور است؟ این مدل‌ها چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد تا منافع هر سه طرف (بازیگر OTT،اپراتور، مشترک) را تأمین کند؟ متولی حمایت از شکل‌گیری OTT بومی چه نهادی است؟ نقش اپراتور در این میان چیست؟ دهها سؤال از این دست وجود دارد که به نظر می‌رسد باید هر چه سریع‌تر مباحث تخصصی در این حوزه را به سمت پاسخ به آنها هدایت کرد و الا آتش داغ OTTها همانطور که مدل تجاری اپراتورها را دچار مشکل کرد، دامن مدل تنظیم مقرراتی و نظارتی رگولاتورها را نیز خواهد گرفت.

پیوست اندازه
نشریه طیف برق، شماره ۴۳۴.۲۹ MB ۴.۲۹ MB

افزودن دیدگاه جدید

CAPTCHA ی تصویری
کاراکترهای نمایش داده شده در تصویر را وارد کنید.